Prawo do fotografowania

Zasadą jest, że przestrzeń publiczną - rozumianą jako miejsce dostępne dla każdego, można fotografować (art. 33 ustawy Prawo autorskie). Zakaz fotografowania może wynikać z przepisów prawa i dotyczyć w szczególności: obiektów podległych MON, zakładów produkujących, remontujących i magazynujących uzbrojenie i sprzęt wojskowy, magazyny rezerw państwowych, w tym bazy i składy paliw płynnych, żywności, leków. Pełny wykaz obiektów szczególnie ważnych dla bezpieczeństwa i obronności państwa oraz ich szczególnej ochrony zawiera Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 24.06.2003r. (Dz. U. nr 116 poz. 1090).

Z kolei, zgodnie z art. 25 ustawy o muzeach, nie można zakazać fotografowania zbiorów muzealnych, z tym, że muzeum za sporządzenie fotografii ma prawo do pobrania opłaty. Może być ustanowiony zakaz fotografowania muzealiów z użyciem lampy błyskowej z uwagi na wymogi konserwatorskie. Zdjęcia nie mogą być przetwarzane w celach komercyjnych.

Ponadto, zgodnie z art. 23. ust. 1 ustawy o prawie autorskim wolno nieodpłatnie korzystać z już rozpowszechnionego utworu w zakresie własnego użytku osobistego bez zezwolenia twórcy utworu. Cel własnego użytku osobistego nie został bliżej określony. Może to być zatem cel rozrywkowy, kolekcjonerski, naukowy, archiwalny, ale niezwiązany z celem zarobkowym.

Własność prywatna

W większości przypadków umieszczenie tabliczki “zakaz fotografowania” stanowi wyraz woli właściciela, aby fotografi nie wykonywać na terenie posesji. Właścicielowi przysługuje prawo do spokojnego, wolnego od bezprawnych zakłóceń, korzystania ze swojego mieszkania, jak również do decydowania o tym, kto może w nim przebywać.

Poza posesją wykonywanie zdjęć obiektom prywatnym jest dopuszczalne, ale ich przetwarzanie, w celu uzyskania korzyści majątkowych, już nie.

Nieproszone wejście na teren prywatny bądź odmowa jego opuszczenia skutkuje naruszeniem tzw. miru domowego (art. 193 kodeksu karnego) i odpowiedzialnością karną.

Naruszenie miru domowego może dotyczyć również miejsca innego niż mieszkanie – przykładowo działka, parking – pod warunkiem ich ogrodzenia (płotem, murem, parkanem) – por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 lipca 2013 r. w sprawie III KK 73/13.

Fotografowanie osób

Fotografowanym osobom przysługuje ochrona wizerunku. Polskie prawo nie pozwala rozpowszechniać wizerunków osób prywatnych. Można to robić bez ich zgody tylko wtedy, gdy stanowią one szczegół całości, jak zgromadzenie, publiczna impreza. Dopuszczalne jest natomiast rozpowszechnianie wizerunku osoby powszechnie znanej w trakcie wykonywania przez nią funkcji publicznych (np. politycy) lub osoby, która otrzymała za to wynagrodzenie (np. modelka). Wykorzystanie wizerunku osoby powszechnie znanej powinno być zawsze związane z wykonywaniem przez nią funkcji zawodowych, społecznych lub politycznych. Wyłącza to zatem możliwość wykorzystywania bez zgody zainteresowanego jego wizerunku m.in. na pocztówkach, w kalendarzach czy w działalności reklamowej.

Maria Szwajkiewicz
Dział prawny RG NSZZ „Solidarność” w Gdańsku
Stan prawny na dzień 29.10.2014r.
IBIS nr 43 (189) z dnia 22.10.2014
IBIS nr 44 (190) z dnia 29.10.2014