Ścinanie kani

Ścinanie kani (kasz. Scynanié kanie) – kaszubski obrzęd ludowy towarzyszący w tym regionie Nocy Kupalnej, polegający na rytualnym, zwyczajowym straceniu kani, ptaka uznawanego onegdaj na Kaszubach za symbol zła.

Ceremonia rozpoczynała się przybyciem wszystkich mieszkańców, następnie wójt i Rada Starszych odczytywali publicznie wyrok obwiniając kanię za wszelakie zło i skazywali na śmierć przez ścięcie. Kat czynił swą powinność, a następnie miał miejsce uroczysty pochówek. W tych regionach Kaszub, gdzie nie udało się schwytać kani, ścinano wrony a w ostateczności kury.

Etnografom nie udało się do tej pory w pełni jednoznacznie wyjaśnić znaczenia ani pochodzenia tego obrzędu.

Obecność kani, ptaka z rodziny sokołowatych, w tradycji kaszubskiej jest ewenementem na skalę Europy. Dzisiaj ptak wykorzystywany do „Ścinanie kani” jest zrobiony ze słomy, gliny itp.

W tradycji kaszubskiej pozycja kani jest źle postrzegana. Ptak ten naprzykrzał się miejscowej ludności, dziesiątkując malutki drób. Jego zawodzenie, które przypominały słowa „pić, pić”, sygnalizowało, że będzie susza, że znowu coś się nie powiedzie. Stąd, na zasadzie kozła ofiarnego, chwytano ją i rytualnie ścinano.

Początki zwyczaju mogą pochodzić nawet ze średniowiecza, gdzie miejscowa ludność rytualnie zabijała koguta, a następnie nacierała sobie twarz jego krwią. Niestety brak jest dokumentów bliżej opisujących ten zwyczaj. Przyjmuje się, że był to swego rodzaju oczyszczenie i pozbycie się grzechów za miniony rok.

Według Floriana Ceynowy, który - można powiedzieć - uratował zwyczaj, uwieczniając go w dwóch artykułach opublikowanych w 1851 roku w „Nadwiślaninie”, głównymi aktorami widowiska byli pastuchowie. Ksiądz Bernard Sychta w swoim słowniku dodał, że - według relacji ze Strzelna - widowisko to było rodzajem wkupywania się młodych pasterzy do grona pasterzy pełnoletnich, mogących uczestniczyć w wiejskich zabawach. Przedstawienie to było znane tylko na kępach - Oksywskiej, Puckiej i Swarzewskiej. Na grunt pozostałej części Kaszub zostało przeszczepili w latach 70 XX wieku członkowie klubu studenckiego Pomorania, działającego przy Zrzeszeniu Kaszubsko-Pomorskim.

W przedstawieniu jest dużo aluzji do wszelkiego nieszczęścia za miniony rok. Za pogardę chłopcami wyniosłej dziewczyny, za nadużywaniu alkoholu, za palenie tytoniu, za kradzieże, za klęski żywiołowe winą obarczano kanie, która osądzona, w sposób rytualny była ścięta. Potem następowały rytualne oczyszczenie społeczności lokalnej i zabawa przy ogniu.

Na terenie naszej Gminy „Ścinanie kani” odbyło się po raz drugi. Inscenizację przygotowało Zrzeszenie Kaszubsko - Pomorskie Oddział w Przywidzu.

(opracowano na podstawie: Encyklopedia Wikipedia oraz Stanisław Geppert - Nago po kwiat paproci)


Zobacz:
Scynanié kanie - tekst przedstawienia

Fotorelacja z inscenizacji „Ścinanie kani” zorganizowanej przez Zrzeszenie Kaszubsko - Pomorskie Oddział w Przywidzu w 2010 roku

Ścinanie Kani
Ścinanie Kani
Ścinanie Kani
Ścinanie Kani
Ścinanie Kani
Ścinanie Kani
Ścinanie Kani
Ścinanie Kani
Ścinanie Kani
Ścinanie Kani
Ścinanie Kani
Ścinanie Kani
Ścinanie Kani
Ścinanie Kani
Ścinanie Kani
Ścinanie Kani