Wybory sołtysa niezgodne z prawem?

20 marca 2019 roku odbyły się wybory Sołtysa i członków Rady Sołeckiej Sołectwa Przywidz, które zwołał Wójt Gminy w oparciu o Statut Sołectwa Przywidz. Wzbudzają one wśród mieszkańców bardzo duże kontrowersje, gdyż odbyły się z naruszeniem §21 pkt. 1 i 2 ww Statutu.

Wyłoniona Komisja Skrutacyjna poinformowała zebranych o ilości osób uprawnionych (ponad 1300), sporządziła listę osób będących na zebraniu, jednak nie stwierdziła, że w myśl §21 pkt. 1 Statutu Sołectwa Przywidz obecnych na sali osób jest mniej, niż wymagane 10% stałych mieszkańców Sołectwa do przeprowadzenia w pierwszej turze. Nie zwołano drugiego terminu, tym samym nie zachowano właściwej procedury wyborów i wybory przeprowadzono w pierwszej turze, mimo braku quorum. Jest to niezgodne z obowiązującym prawem, tj. Statutem Sołectwa Przywidz, §21 pkt. 1 i 2. Należy nadmienić, że przepisy te wynikają wprost  z art. 35 pkt. 3, ppkt. 2 ustawy o samorządzie gminnym.

Widząc taką niewybaczalną wpadkę Komisji Skrutacyjnej i po analizie przepisów prawa, grupa 23 mieszkańców sołectwa wystosowała do Rady Gminy Przywidz (oraz Wójta Gminy Przywidz) protest wyborczy z wnioskiem o unieważnienie wyborów. Determinacja wśród osób, które złożyły protest jest bardzo duża, aby nasza Gmina była postrzegana jako transparentna Gmina prawa. Stanowisko to jest także zbieżne z tym, co Wójt Gminy wielokrotnie głosił. Grupa protestująca uważa też, iż wszelkie spory, jeśli jest to tylko możliwe, powinny być rozstrzygane wewnątrz społeczności gminnej, bez angażowania innych podmiotów przewidzianych prawem. Tym samym oczekuje unieważnienia wyborów i jednocześnie ponownego ich przeprowadzenia w nowym, wyznaczonym przez Wójta terminie.

Analizując przepisy prawa należy przytoczyć wyrok WSA we Wrocławiu w wyroku z 30 września 2008 r. sygn. akt III SA/Wr 8/08, który wskazał, że:

Mając na uwadze powyższe uregulowania rozważenia wymaga, czy rada gminy, może, czy nie może wypowiadać się co do ważności wyborów sołtysa bowiem ustawa samorządowa nie przewiduje instytucji protestu wyborczego przy wyborach organów jednostek pomocniczych gminy czyli wyborów sołtysa i rady sołeckiej, brak też w niej wyraźnego umocowania do oceny przez radę ważności wyborów tych organów, również w statucie sołectwa G W nie wskazano zakresu i form kontroli oraz nadzoru organów gminy nad działalnością organów jednostki pomocniczej. Przyjęcie jednak stanowiska, że rada pozbawiona byłaby możliwości unieważnienia wyborów sołtysa mogłoby doprowadzić do funkcjonowania jednostki wybranej niezgodnie z prawem np.: przy naruszeniu zasady tajności. Powyższa sytuacja byłaby nie do zaakceptowania, tym bardziej że zarówno powołanie jednostki pomocniczej gminy, jak i określenie zakresu jej działania należy do wyłącznej kompetencji rady gminy, która nadto sprawuje też nadzór nad działalnością jej organów i kontrolę jednostek pomocniczych gminy (art. 18a ust 1 u.s.g.).

Pogląd ten został zaakceptowany przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 5 lutego 2013 r. sygn. akt II OSK 3029/12, w którym stwierdzono, iż:

Przywołane orzecznictwo prowadzi do przekonania, że rada gminy posiada uprawnienia do kontrolowania procedur wyborczych organów jednostek pomocniczych i w ramach tej kontroli ma prawo rozstrzygać protesty wyborcze oraz stwierdzać nieważność wadliwie (niezgodnie z prawem) przeprowadzonych wyborów.

Jest jeszcze jeden aspekt: otóż Rada Gminy Przywidz rozpatrując protest wyborczy nie tylko powinna, ale musi wyłączyć na ten czas ze swego grona jednego z radnych, w myśl zasady: Nemo iudex in causa sua (łac. Nikt nie może być sędzią we własnej sprawie), gdyż jest jednocześnie nieprawidłowo wybranym sołtysem, którego ten protest dotyczy. Jest to zasada usankcjonowana prawnie.

Osoby, które wystosowały protest wyrażają ubolewanie, gdyż ze względu na krótki termin złożenia protestu, w którym trzeba było także przeanalizować pod kątem prawnym jego zasadność, uniemożliwiono wszystkim chętnym złożenie pod pismem podpisów.

 


Pobierz: